Welk verwarmingssysteem kiest u voor uw gerenoveerde woning?

Eerste stap: de isolatie beoordelen voordat je een verwarmingssysteem kiest

Alle vakmensen zullen u dit vertellen, maar slechts weinigen leggen echt uit waarom: de isolatie van uw woning bepaalt welk verwarmingssysteem u op een efficiënte manier kunt installeren. Het is geen kwestie van milieubewustzijn of een modegril, maar puur een kwestie van rendement.

Een warmtepomp werkt het beste als hij op een lage temperatuur (35 tot 45 °C) kan verwarmen. Als uw huis warmte verliest via het dak, de muren of slecht geïsoleerde ramen, moet het systeem de temperatuur verhogen om dit te compenseren, en dan daalt het rendement aanzienlijk. U betaalt dan veel voor elektriciteit voor een matig comfort.

In een goed geïsoleerde woning produceert een warmtepomp daarentegen 3 tot 4 keer meer energie dan ze verbruikt. Juist dit verschil maakt het tot de voordeligste oplossing over een periode van 10 tot 15 jaar, ondanks een hogere initiële investering dan bij een cv-ketel.

Hoe weet u of uw isolatie voldoende is?

Het EPC-certificaat (Energieprestatiecertificaat) is de officiële indicator in België. Als u in niveau C of beter zit, is uw woning geschikt voor een warmtepomp. Bij niveau D is het twijfelachtig: dit moet per geval worden beoordeeld, vaak met de hulp van een auditor. Bij niveau E, F of G is het beter om eerst te isoleren of voorlopig een efficiënte verwarmingsketel te gebruiken.

Als u geen recent certificaat hebt, zijn er enkele duidelijke aanwijzingen: het voelt koud aan bij ramen of buitenmuren, zelfs als de verwarming aanstaat; een abnormaal hoge verwarmingsrekening (> 2 500 €/jaar voor een huis van 150 m² in België); condens op de ramen in de winter; een niet-geïsoleerde zolder of een isolatielaag van minder dan 15 cm.

Belgisch referentiepunt

Subsidies voor isolatie (dak, muren, vloeren, ramen) zijn vaak rendabeler dan subsidies voor verwarming. In Wallonië, Brussel en Vlaanderen variëren de bedragen, maar het principe blijft hetzelfde: door eerst te isoleren, kan er vervolgens een minder krachtig – en dus goedkoper – verwarmingssysteem worden geïnstalleerd.

Warmtepomp: de meest gangbare oplossing in 2026, maar niet voor iedereen

In België is de lucht-water warmtepomp de standaardkeuze geworden bij energie renovaties en nieuwbouwprojecten. De redenen hiervoor zijn duidelijk: een hoger rendement, in aanmerking komen voor regionale premies, compatibiliteit met de nieuwe EPB-normen en een meerwaarde bij de verkoop.

Het principe is eenvoudig: de pomp onttrekt warmte aan de buitenlucht (zelfs bij -10 °C bevat de lucht nog thermische energie) en voert deze over naar het verwarmingscircuit. Per verbruikte kWh elektriciteit produceert de pomp 3 tot 5 kWh warmte. Dit wordt de COP (prestatiecoëfficiënt) genoemd.

In welke gevallen is een warmtepomp echt een goede keuze?

De lucht-water-warmtepomp is de logische keuze in drie situaties:

• Grote renovatie met volledige isolatie: dak, muren, ramen. U begint met een solide basis, de warmtebehoefte is laag en de warmtepomp kan het hele seizoen op lage temperatuur draaien. Dat is de ideale situatie.
• Vervanging van een oude verwarmingsketel in een gedeeltelijk geïsoleerde woning (klasse C tot D), op voorwaarde dat de bestaande radiatoren worden aangepast of vervangen. Een ingenieursbureau kan snel beoordelen of uw huidige radiatoren geschikt zijn of dat ze moeten worden vervangen door lage temperatuur modellen.
• Nieuwbouw of uitbreiding: de thermische schil is vanaf het begin al energiezuinig, en u kunt de verwarmingselementen (vloerverwarming, radiatoren) afstemmen op de warmtepomp.

Condensatieketel: in bepaalde gevallen nog steeds een goede keuze

De condensatieketel (op aardgas of stookolie) is nog steeds niet uit het Belgische straatbeeld verdwenen, en dat is niet voor niets: hij blijft de meest geschikte oplossing voor oudere, slecht geïsoleerde woningen, waar een warmtepomp tegen zijn technische grenzen aanloopt.

Het principe: de ketel vangt de warmte op uit de verbrandingsgassen (die vroeger in de lucht verdween) om het retourwater van het circuit voor te verwarmen. Rendement: > 90 %, tegenover 70 tot 80 % bij een oude standaardketel. Dat is een flinke verbetering als u een installatie vervangt die meer dan 20 jaar oud is.

Wanneer kies je voor een cv-ketel in plaats van een warmtepomp?

Drie situaties waarin een condensatieketel nog steeds de meest verstandige keuze is:

Slecht geïsoleerde woning (EPB E, F, G) met bestaande hoge temperatuur radiatoren. De ketel werkt probleemloos bij 70-80 °C, terwijl een warmtepomp voortdurend oververhit zou raken en een rampzalige COP zou hebben.

Dringende vervanging midden in de winter, zonder dat er tijd is om te wachten op een volledige energieaudit. De verwarmingsketel kan binnen 1 à 2 dagen door een identiek exemplaar worden vervangen, terwijl de warmtepomp meer onderzoek en werkzaamheden vereist.

Een beperkt budget en een oud huis waar een volledige isolatie op korte termijn te duur zou zijn. De condensatieketel zorgt al voor een besparing van 20 tot 30 % op de energierekening ten opzichte van de oude ketel, zonder dat er ingrijpende werkzaamheden nodig zijn.

De beperkingen van de verwarmingsketel in 2026

Vanaf 2024 zijn gascondensatieketels in nieuwbouwprojecten in België verboden (EPBD-richtlijn). Bij renovaties blijven ze toegestaan, maar regionale subsidies worden hiervoor steeds minder vaak toegekend.

Een andere beperking: de afhankelijkheid van gas of stookolie. De prijzen van fossiele brandstoffen schommelen sterk, en over een periode van 15 jaar kunnen de totale kosten ruimschoots hoger uitvallen dan die van een warmtepomp, zelfs als de initiële investering hoger is.

Tot slot de verkoopwaarde. Een woning met een warmtepomp heeft een beter EPC-certificaat en trekt meer kopers aan dan een woning met een gasketel, vooral in het midden- tot hogere segment.

Belgisch referentiepunt: 

Olieketels raken in de drie Gewesten geleidelijk aan in onbruik. In Wallonië en Brussel worden nieuwe installaties ontmoedigd (geen premies, geleidelijke verboden). In Vlaanderen ligt het tijdschema voor de uitfasering van stookolie al vast voor de komende jaren.

Radiatoren: design, prestaties en compatibiliteit met uw generator

Radiatoren zijn de verwarmingselementen die de door de ketel of warmtepomp geproduceerde warmte verspreiden. Maar niet alle radiatoren werken op dezelfde manier, en de keuze is bepalend voor het totale rendement van uw systeem.

Hoogtemperatuur- versus lagetemperatuurradiatoren: wat is het verschil?

Hoogtemperatuurradiatoren (70 tot 80 °C) zijn de klassieke modellen die men in oudere woningen aantreft. Ze zijn ontworpen om te werken met een ketel die op hoog vermogen verwarmt. Het probleem is dat een warmtepomp deze temperaturen niet kan halen zonder aan rendement in te boeten.

Lage-temperatuurradiatoren (45 tot 55 °C), ook wel grootoppervlakteradiatoren genoemd, zijn ontworpen om dezelfde hoeveelheid warmte af te geven bij een lagere temperatuur. Ze zijn groter (om dit te compenseren), maar veel geschikter voor gebruik in combinatie met een warmtepomp.

Warmteopslagradiatoren (van gegoten aluminium, natuursteen of keramiek) slaan warmte op en geven deze geleidelijk weer af. Ze zorgen voor een stabiel comfort zonder temperatuurschommelingen en werken goed in combinatie met een warmtepomp, mits ze op de juiste manier zijn gedimensioneerd.

Hoe weet u of uw huidige radiatoren geschikt zijn voor een warmtepomp?

Een vakman kan dit binnen een paar uur uitrekenen: hij meet het huidige vermogen van uw radiatoren, bepaalt de werkelijke warmtebehoefte van de ruimte (na isolatie, mocht u daarvoor kiezen) en gaat na of ze op 45-50 °C kunnen werken.

Bij een renovatie met verbeterde isolatie daalt de warmtebehoefte vaak met 30 tot 40 %. Het gevolg: uw bestaande radiatoren kunnen, zelfs als het om hogetemperatuurradiatoren gaat, volstaan als ze op halve kracht draaien. Maar dat is niet altijd het geval.

Als uit de berekening blijkt dat uw radiatoren te klein zijn voor een warmtepomp, zijn er drie mogelijkheden: ze vervangen door grotere lagetemperatuurradiatoren, extra radiatoren plaatsen in de koudste kamers, of vloerverwarming aanleggen in de belangrijkste ruimtes en de radiatoren als bijverwarming gebruiken.

Vloerverwarming: maximaal comfort, maar bij renovaties niet altijd mogelijk

Vloerverwarming op waterbasis wordt vaak beschouwd als het summum van thermisch comfort. Gelijkmatige warmteverdeling door de hele ruimte, geen logge radiatoren, een lage uitblaastemperatuur (28 tot 35 °C) die perfect is voor een warmtepomp. Op papier is het het ideale systeem.

Waarom werkt vloerverwarming zo goed in combinatie met een warmtepomp?

Omdat hij bij een zeer lage temperatuur werkt. Een warmtepomp die vloerverwarming op 35 °C voedt, heeft een COP van 4 tot 5. Dezelfde pomp die radiatoren op 70 °C voedt, heeft een COP van 2 tot 2,5. Dat is bijna de helft minder efficiënt.

Ook het comfort is beter: de warmte stijgt zacht en gelijkmatig op vanaf de vloer, zonder tocht of koude plekken. U kunt de ingestelde temperatuur 1 tot 2 °C lager zetten dan bij radiatoren, en toch hetzelfde comfort ervaren. Dat levert nog meer besparingen op.

Is dat bij een renovatie echt mogelijk?

Ja, maar niet in alle gevallen. Voor vloerverwarming is ofwel een dekvloer (dikte 6 tot 8 cm) nodig, ofwel een droog systeem op steunblokken (dikte 2 tot 4 cm). In beide gevallen komt de vloer hoger te liggen, wat het volgende betekent:

• De drempels van de deuren afstellen
• De plinten vernieuwen
• Controleer de plafondhoogte (vooral in appartementen of op zolders)

Het droge systeem met blokken is veel geschikter voor renovaties dan een natte dekvloer: geen droogtijd, snellere installatie, minder belasting van de bestaande vloer. Maar het blijft een ingrijpende verbouwing, niet zomaar een vervanging van radiatoren.

In welke kamers moet vloerverwarming bij voorkeur worden aangelegd?

Als u niet overal vloerverwarming kunt aanleggen, stel dan prioriteiten:

• De woonkamer: dit is de belangrijkste leefruimte, waar thermisch comfort het belangrijkst is.
• De badkamer: warme vloeren na het douchen, een aangenaam gevoel op blote voeten.
• De kamers: rustig en comfortabel, geen zichtbare radiatoren.

In de overige ruimtes (kantoor, hal, wasruimte) kunnen de radiatoren zonder problemen blijven staan. Een gecombineerd systeem (vloerverwarming + radiatoren) is een logische keuze en zorgt ervoor dat het budget optimaal wordt benut.

Belgische tip

Vloerverwarming kan in aanmerking komen voor regionale premies voor totale energetische renovatie (renovation package in Wallonië, Rénopack in Brussel), op voorwaarde dat deze wordt gecombineerd met een warmtepomp of een efficiënte condensatieketel.

Hoe werkt dat in de praktijk?

De thermostaat merkt wanneer u niet thuis bent (via de gps-locatie van uw smartphone of aanwezigheidssensoren) en verlaagt de ingestelde temperatuur automatisch met 2 tot 3 °C. Hij verhoogt de temperatuur 30 minuten voordat u terugkomt, zodat het huis op de juiste temperatuur is wanneer u thuiskomt.

U kunt ook vaste tijdsvakken instellen (nacht, dag, weekend) en deze in realtime via de app aanpassen als uw plannen veranderen. U hoeft niet meer de hele dag de verwarming aan te laten staan als u op kantoor bent, of de hele nacht als u liever in een koele kamer slaapt.

Is dit compatibel met alle systemen?

Bijna allemaal. Slimme thermostaten werken met gas- en stookolieketels, warmtepompen en zelfs bepaalde elektrische verwarmingssystemen. De installatie duurt voor een vakman 30 minuten tot een uur, en de terugverdientijd bedraagt doorgaans minder dan twee jaar.

Let op: niet alle thermostaten zijn compatibel met alle installaties. Controleer voor aankoop of het model compatibel is met het merk en model van uw cv-ketel of warmtepomp. De adviseurs van Facq kunnen u helpen bij het kiezen van het model dat bij uw situatie past.

Verwarming op hoge temperatuur versus lage temperatuur: het verschil uitgelegd

Dit onderscheid komt vaak ter sprake in discussies, maar wordt niet altijd goed begrepen. Toch verandert het de logica van uw systeem volledig.

Een systeem voor hoge temperaturen werkt bij temperaturen tussen 60 en 80 °C. Dit is de standaard bij oudere installaties met gas- of stookolieketels en klassieke radiatoren. Het verwarmt snel, reageert snel, maar verbruikt veel energie.

Een lagetemperatuursysteem werkt bij temperaturen tussen 35 en 55 °C. Dit is het ideale bereik voor warmtepompen en vloerverwarming. Het verwarmt langzamer, maar met een veel hoger rendement en een stabieler comfort.

Welke verwarming is geschikt voor een aanbouw of een serre?

Bij aanbouwen en veranda’s rijst een specifieke vraag: moet de nieuwe ruimte worden aangesloten op de bestaande centrale verwarming, of moet er een zelfstandig systeem worden geïnstalleerd?

Als uw verwarmingsketel of warmtepomp nog voldoende vermogen over heeft en de uitbreiding goed geïsoleerd is, is aansluiting op het bestaande systeem vaak de eenvoudigste en voordeligste oplossing. U voegt een of twee radiatoren (of een vloerverwarmingscircuit) toe, en klaar is Kees.

Als uw huidige verwarmingsinstallatie al op maximale capaciteit draait, of als de aanbouw slecht geïsoleerd is (veranda met grote glaspartijen), kunt u beter een aparte bijverwarming voorzien: een lucht-luchtwarmtepomp (omkeerbare airconditioning), een elektrische warmteopslagradiator of een pelletkachel.

Het specifieke geval van de veranda

Een veranda verliest veel warmte via de ramen, zelfs met dubbele beglazing. Het verwarmen ervan via de centrale verwarming van het huis is duur en levert een matig resultaat op. De meest efficiënte oplossing is vaak een omkeerbare lucht-luchtwarmtepomp (airconditioning): deze verwarmt in de winter, koelt in de zomer en belast de ketel of de hoofdwarmtepomp niet.

Een andere optie: verwarm de veranda niet continu, maar alleen wanneer u er gebruik van maakt, met een verplaatsbare elektrische radiator of een infraroodbijverwarming. Dat is veel zuiniger dan in een slecht geïsoleerde ruimte constant een temperatuur van 20 °C aan te houden.

Luchtontvochtiger of verwarming: omgaan met vocht in de winter

In België is vochtigheid binnenshuis in de winter een echt probleem in slecht geventileerde of slecht verwarmde woningen. Condens op de ramen, schimmel in de hoeken, een muffe geur: dit zijn tekenen van een te hoge luchtvochtigheid (> 60-65 %).

Verwarming alleen lost het probleem niet op. Er moet goed worden geventileerd (met een eenvoudig systeem of een mechanisch ventilatiesysteem) om het vocht af te voeren dat ontstaat in de keuken, de badkamer en door onze ademhaling. Als de ventilatie onvoldoende is, kan een elektrische luchtontvochtiger tijdelijk uitkomst bieden, maar dat is geen duurzame oplossing.

Let op: een luchtontvochtiger verbruikt stroom (tussen de 200 en 400 W bij continu gebruik) en verwarmt de ruimte niet echt. Het is een aanvullend apparaat, geen verwarmingssysteem.

Belgisch referentiepunt 

De norm NBN D 50-001 schrijft een minimumventilatiecapaciteit voor in Belgische woningen. Bij ingrijpende renovaties is de installatie van een mechanisch ventilatiesysteem (een- of tweestroms-MVV) vaak verplicht, afhankelijk van de gemeente.

Warmte-isolatie en verwarming: de directe invloed op de energierekening

We hebben het in dit artikel al meerdere keren gezegd, maar het is de moeite waard om te herhalen: uw stookkosten hangen veel meer af van de kwaliteit van uw isolatie dan van het type verwarmingssysteem dat is geïnstalleerd.

Een slecht geïsoleerd huis met een ultramoderne warmtepomp verbruikt meer energie dan een goed geïsoleerd huis met een oude condensatieketel. Het is een kwestie van wiskunde: als de warmte via het dak, de muren en de ramen ontsnapt, moet het systeem continu draaien om dat te compenseren.

De belangrijkste isolatieprioriteiten in België:

1. Het dak (30 % van het warmteverlies): isolatie van minimaal 20 tot 30 cm.

2. Buitenmuren (25 % van het warmteverlies): isolatie aan de buiten- of binnenzijde, afhankelijk van de situatie.

3. Ramen (15 % van het warmteverlies): hoogwaardige dubbele beglazing (Ug ≤ 1,1 W/m²K).

4. De vloer (10 % van het warmteverlies): isolatie van de kelder of de kruipruimte.

Als u deze vier punten hebt aangepakt, kunt u uw stookkosten halveren zonder van systeem te veranderen. En als u daarna overstapt op een warmtepomp, is het rendement optimaal.

Handdoekradiator in de badkamer: vermogen en design

De handdoekradiator vormt een bijzonder geval binnen het verwarmingssysteem van de woning. Hij moet zowel de ruimte verwarmen (vooral in de winter) als de handdoeken na het douchen snel drogen. Twee functies die elk een ander vermogen vereisen.

Om een badkamer van 6 tot 8 m² goed te verwarmen, is ongeveer 800 tot 1 000 W nodig. Om handdoeken snel te drogen, is een snelle temperatuurstijging nodig, waardoor elektrische of gecombineerde modellen (warm water + elektrisch) de voorkeur genieten.

Elektrische handdoekdroger versus warmwatermodel versus combimodel

De elektrische handdoekdroger werkt op zichzelf. Je zet hem aan wanneer je maar wilt, hij warmt snel op en je kunt hem zelfs in de zomer gebruiken om handdoeken te drogen zonder de centrale verwarming aan te zetten. Nadeel: hij verbruikt in de winter continu stroom.

De warmwaterhanddoekdroger is aangesloten op de centrale verwarming (ketel of warmtepomp). Hij verbruikt geen elektriciteit om te verwarmen, maar werkt alleen wanneer de verwarming aanstaat. In de zomer is drogen niet mogelijk.

De gecombineerde handdoekdroger biedt het beste van twee werelden: in de winter wordt hij aangesloten op de centrale verwarming, terwijl hij in de zomer of in het tussenseizoen gebruikmaakt van een elektrische weerstand. Dit is het meest veelzijdige model, maar ook het duurste in aanschaf.

Ontwerp en afwerking: dat telt in de badkamer

De handdoekdroger vormt vaak het middelpunt van de badkamerinrichting. Fabrikanten hebben dat goed begrepen: afwerkingen in matzwart, glanzend wit, chroom en geborsteld goud, rechte of gebogen vormen, platte of volumineuze modellen.

Bij Facq vindt u meer dan 50 modellen in het EXPOcenter, waar adviseurs u kunnen helpen bij het maken van een keuze op basis van het benodigde vermogen, de beschikbare ruimte en de stijl van uw badkamer.

Condensatieketel versus warmtepomp in 2026: hoe maak je een keuze?

Dat is de meest gestelde vraag bij energetische renovaties. Beide technologieën zijn volwassen, beproefd en op grote schaal aanwezig op de Belgische markt. Hoe maak je dan een keuze?

Het antwoord komt neer op één enkel criterium: de staat van uw huis.

Als uw woning goed geïsoleerd is (EPB-klasse C of beter) en voorzien is van lage temperatuurverwarming elementen (vloerverwarming of geschikte radiatoren), is een warmtepomp de meest geschikte keuze. Hoger rendement, lagere energierekening, regionale premies, hogere verkoopwaarde.

Als uw woning slecht geïsoleerd is (EPB D-E-F-G) en u beschikt over bestaande radiatoren die op hoge temperatuur werken, blijft een condensatieketel de meest verstandige keuze. Eenvoudige vervanging, redelijke installatiekosten, geen aanpassingen aan de verwarmingselementen nodig, en u behoudt de mogelijkheid om later, na het isoleren, over te stappen op een warmtepomp.

Het hybride systeem (warmtepomp + gasboiler als back-up) is de tussenoplossing: de warmtepomp draait het grootste deel van de tijd, en de boiler neemt het over op de koudste dagen of wanneer de vraag te groot is. De installatiekosten zijn hoger, maar zo profiteert u van de voordelen van beide technologieën.

Toeslagen en steunmaatregelen in België: wat telt in 2026

De premies voor energetische renovatie veranderen elk jaar, en de bedragen variëren per regio (Wallonië, Brussel-Hoofdstad, Vlaanderen). Enkele belangrijke uitgangspunten blijven echter ongewijzigd:

De lucht-waterwarmtepomp komt in alle drie de regio's automatisch in aanmerking voor subsidies, mits aan bepaalde prestatienormen wordt voldaan (minimale COP, minimale SCOP, afhankelijk van de regio).

Het btw-tarief van 6 % geldt voor renovaties in woningen die ouder zijn dan 10 jaar in België. Dit geldt voor de installatie van warmtepompen, radiatoren en vloerverwarming, evenals voor alle bijkomende werkzaamheden (loodgieterswerk, elektriciteit, dekvloer).

Subsidies zijn vaak afhankelijk van een voorafgaande energieaudit, vooral als het om grote bedragen gaat. Een erkende auditor stelt een rapport op dat als basis dient voor de aanvraag.

De steunmaatregelen kunnen worden gecombineerd: regionale premies + federale belastingaftrek + verlaagd btw-tarief. Een erkend energieadviseur (CEA) kan voor u een volledig overzicht opstellen.

Belgisch referentiepunt

In Wallonië zijn de premies gebundeld onder Mywallonia. In Brussel via Leefmilieu Brussel (Energiepremies en Rénopack). In Vlaanderen via het Vlaams Energiebedrijf (premies). De bedragen en voorwaarden veranderen elk jaar. Een Facq-adviseur kan u hierover informeren tijdens uw afspraak in het EXPOcenter.