Warmtepomp of condensatieketel: wat moet je kiezen?

Een verwarmingsketel die defect raakt of bijna 15 tot 18 jaar oud is, roept altijd dezelfde vraag op: moet je hem door een identiek exemplaar vervangen, of overstappen op een warmtepomp? In 2025 hing het antwoord nog vooral af van de isolatie van de woning. In 2026 speelt een andere factor een minstens even grote rol: de belastingregeling voor verwarming is ingrijpend gewijzigd, waardoor het financiële verschil tussen de twee oplossingen met enkele duizenden euro’s toeneemt. In deze gids worden de twee oplossingen punt voor punt met elkaar vergeleken, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken in plaats van naar gewoonte te handelen.

Allereerst: de werkelijke staat van jouw woning

Nog voordat we het over prijzen of belastingen hebben, is er één vraag die bepalend is voor al het andere: kan je woning op lage temperatuur functioneren? Een warmtepomp levert bij optimaal rendement verwarmingswater van 35 tot 45 °C, tegenover 70 tot 80 °C bij een traditionele verwarmingsketel. Als jouw radiatoren uit de jaren ‘80 stammen en nooit zijn herberekend, dan zijn ze ontworpen voor die hoge temperatuur, en niet voor die van een standaard warmtepomp.

Dat hoeft niet per se een belemmering te zijn. Bij meer dan zeven op de tien renovaties werken correct gedimensioneerde stalen of aluminium radiatoren in combinatie met een warmtepomp, op voorwaarde dat de woning redelijk goed geïsoleerd is. Voor situaties met beperktere mogelijkheden zijn er warmtepompen voor hoge temperaturen, die tot 65 of 70 °C kunnen bereiken zonder dat de bestaande warmteafgiftesystemen aangepast moeten worden. De gids Lucht-waterwarmtepomp: is dit de beste keuze bij een renovatie? beschrijft in detail wat je moet controleren voordat je aan de slag gaat: het watervolume van het circuit, de aanslibbing en de stroomvoorziening.

Als je helemaal vanaf nul begint met een project, biedt onze gids Hoe kies je je toekomstige warmtepomp? de basis, en onze vergelijking  Warmtepomp, verwarmingsketel of vloerverwarming: wat moet je kiezen? breidt het onderwerp uit naar de warmteafgiftesystemen, een onderwerp dat buiten het bestek van dit artikel valt, maar dat wel cruciaal is voor het correct dimensioneren van een volledig project.

Wat er in 2026 echt is veranderd: de btw schudt de kaarten opnieuw

Dit is het punt dat in de meeste online vergelijkingen onvoldoende aandacht krijgt, terwijl het een verschil van enkele duizenden euro’s kan betekenen voor een project. Tot en met 28 juli 2025 gold voor de installatie van een verwarmingsketel op gas of stookolie, net als voor elke andere renovatie, een btw-tarief van 6% in woningen ouder dan 10 jaar. Sinds 29 juli 2025 is dat niet langer het geval: op de levering en de installatie van een verwarmingsketel op fossiele brandstoffen wordt een btw-tarief van 21% toegepast, ongeacht de ouderdom van het gebouw. Een overgangsmaatregel stond nog steeds het tarief van 6% toe voor contracten die vóór die datum waren ondertekend, maar deze maatregel is op 30 juni 2026 verstreken.

Omgekeerd heeft de warmtepomp juist op dit specifieke vlak terrein gewonnen. Ze kwam al in aanmerking voor het btw-tarief van 6% in woningen ouder dan 10 jaar, net als andere renovaties. Sinds 1 januari 2026 geldt dit verlaagde tarief ook voor woningen die jonger zijn dan 10 jaar, inclusief nieuwbouw, en dit tot en met 31 december 2030. Bij een installatie van 15.000 euro exclusief btw bedraagt het verschil tussen de twee tarieven 2.250 euro, een bedrag dat op zichzelf al veel rendabiliteitsberekeningen omgooit.

In een gemengde offerte kunnen bepaalde posten die niet specifiek betrekking hebben op een verwarmingsketel op fossiele brandstoffen (radiatoren, radiatorkranen, thermostaat) nog steeds met 6% btw worden gefactureerd, mits ze duidelijk in de offerte zijn gespecificeerd. Het loont de moeite om deze uitsplitsing te vragen aan je installateur, in plaats van genoegen te nemen met een totaalprijs.

Wat is de aankoopprijs, als je rekening houdt met de premies?

Een gasgestookte condensatieketel kost vandaag tussen de 2.500 en 8.000 euro, inclusief materiaal en installatie, waarbij de btw van 21% voortaan in deze berekening is inbegrepen. De kosten voor de installatie van een lucht-waterwarmtepomp liggen meestal tussen de 8.000 en 18.000 euro, inclusief 6% btw, voor een woning van 100 tot 150 m². Het brutoverschil bij aankoop blijft dus duidelijk in het voordeel van de verwarmingsketel, wat verklaart waarom er bij vervangingen met een beperkt budget nog steeds voor deze optie wordt gekozen.

De premies compenseren slechts een deel van dit verschil, en vooral: ze wegen niet langer even zwaar door als enkele jaren geleden.

De Waalse regeling tot 3.600 euro loopt af op 30 september 2026, waardoor er op het moment dat je dit artikel leest nog maar weinig tijd over is. Voor het overige blijft voorzichtigheid geboden: deze bedragen en voorwaarden veranderen elk jaar, en een Facq-adviseur kan samen met jou de exacte situatie op het moment van je afspraak nagaan.

De gebruiksfactuur, te bekijken over een periode van tien jaar

Hier ziet de berekening er helemaal anders uit. Een goed gedimensioneerde lucht-waterwarmtepomp verbruikt gemiddeld 3.000 tot 5.000 kWh elektriciteit per jaar om een woning van 120 tot 150 m² te verwarmen, wat neerkomt op ongeveer 900 tot 1.500 euro per jaar tegen het gangbare Belgische tarief. Een gasgestookte condensatieketel kost voor een vergelijkbare oppervlakte ongeveer 1.500 tot 2.400 euro aan gas per jaar, afhankelijk van de isolatie en de gewoonten op het vlak van verwarming.

Over een periode van tien jaar wordt het verschil in aankoopprijs (vaak 5.000 tot 8.000 euro meer voor de warmtepomp) doorgaans gecompenseerd door de besparingen op de energierekening. Bovendien volgt de gasprijs op middellange termijn een ongunstig fiscaal traject, met een Europese koolstofbelasting die voor 2028 is aangekondigd. Deze berekening verschilt per woning: ze hangt af van het geïnstalleerde vermogen, het elektriciteitstarief en vooral van de mate van isolatie, waardoor de werkelijke COP van de warmtepomp dubbel zo hoog kan liggen.

Wanneer is een condensatieketel nog steeds de juiste keuze?

De condensatieketel is geen verouderde technologie, zelfs niet met de btw-verhoging. Hij heeft nog steeds een rendement hoger dan 100% op de onderste verbrandingswaarde (OVW), kan zonder wijzigingen worden aangesloten op bestaande hogetemperatuurradiatoren, en de installatie vraagt maar een halve dag werk, in plaats van enkele dagen.

Het blijft de meest logische keuze in vier specifieke situaties: een dringende vervanging, waarbij er geen tijd is om te wachten op een thermisch onderzoek; een appartement in mede-eigendom, waar de collectieve besluitvorming de mogelijkheden beperkt of waar geen toegang van buitenaf is voor een warmtepomp; een woning waarvan de isolatie nog niet is gerenoveerd, met oude radiatoren die moeilijk op lage temperatuur kunnen worden gebruikt; en een zeer beperkt aankoopbudget, waarbij het verschil in btw niet voldoende is om de onmiddellijke beslissing te beïnvloeden. In dergelijke gevallen is het vandaag beter om een goed gedimensioneerde condensatieketel te kiezen dan een warmtepomp die niet geschikt is voor een woning die er nog niet klaar voor is.

Wanneer is een warmtepomp de juiste keuze?

De lucht-waterwarmtepomp wordt de meest logische keuze zodra aan drie voorwaarden is voldaan: een goed geïsoleerde woning (EPB C of beter), warmteafgiftesystemen die geschikt zijn voor lage temperaturen of die zonder al te veel werk kunnen worden vervangen, en een project dat is opgezet met het oog op de lange termijn in plaats van louter als noodoplossing. Ze vervangt met één enkel toestel zowel de verwarming als de productie van sanitair warm water, met een rendement dat in het Belgische klimaat zelfs bij extreme kou ruimschoots positief blijft.

Ze heeft ook een voordeel dat de verwarmingsketel niet heeft: omkeerbaarheid. Een omkeerbare warmtepomp kan in de winter verwarmen en in de zomer koelen met hetzelfde apparaat. Dat is een sterk argument nu de Belgische zomers steeds vaker worden gekenmerkt door hittegolven. De lucht-luchtwarmtepomp is iets helemaal anders: ze werkt volgens een andere principe en produceert geen sanitair warm water. Onze gids over de werking, de voordelen en de beperkingen van de lucht-luchtwarmtepomp is het lezen waard als jouw woning geen hydraulisch circuit heeft dat gevoed moet worden.

Hybride: het compromis voor wie nog twijfelt

Daartussenin is er nog een derde optie beschikbaar, die in de drie gewesten minstens tot 2026 legaal blijft: het hybride systeem, dat een warmtepomp combineert met een bestaande of nieuwe condensatieketel. De regeling kiest automatisch de zuinigste energiebron op basis van de buitentemperatuur: de warmtepomp draait het grootste deel van het seizoen, en de verwarmingsketel neemt over wanneer het echt bitter koud is.

Het is een eerlijke oplossing voor woningen die onvoldoende geïsoleerd zijn om alleen met een warmtepomp verwarmd te kunnen worden, maar waarvoor de verwarmingskeuze zich evenmin hoeft te beperken tot fossiele brandstoffen. Hierdoor kan je een ketel die nog in goede staat is laten staan, en hoef je hem niet voortijdig buiten te gooien. In de gids Welke voorzieningen kun je combineren met een warmtepomp? wordt deze opstelling uitgebreid beschreven, net als andere nuttige combinaties, zoals een thermodynamische boiler of een slimme thermostaat.

Wat zegt de Belgische wet, afhankelijk van het gewest

Het wettelijk kader verandert snel en verschilt van gewest tot gewest. Huisbrandolie is het duidelijkste doelwit: het is verboden in nieuwbouw in Vlaanderen sinds 2022, in Brussel sinds 2025 en in Wallonië sinds 1 maart 2025, en voor bestaande installaties tot 31 december 2025 toegestaan bij vervanging door een identieke installatie. Aardgas wordt geleidelijker aangepakt: Vlaanderen en Brussel hebben nieuwe gasaansluitingen in nieuwbouw stopgezet, terwijl Wallonië bij renovaties meer vrijheid laat en voorlopig nog geen verbodsdatum heeft vastgesteld.

Het vervangen van een bestaande gasketel door een nieuwe condensatieketel is in de drie gewesten nog steeds toegestaan. Vandaag is het vooral de belastingregeling, eerder dan een echt verbod, die de keuze voor een warmtepomp stimuleert. Deze regels veranderen elk jaar: een adviseur van Facq in het EXPOcenter kan samen met jou nagaan wat precies van toepassing is op jouw gemeente en jouw project, voordat je een keuze maakt.