Lucht/water-warmtepomp: hoe werkt de pomp, en is ze de juiste keuze voor mijn huis?
De essentie
1. Een lucht/water-warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en geeft die door aan het water van je centrale verwarming. De pomp produceert 3 tot 5 kWh warmte per 1 kWh verbruikte elektriciteit. Het is die verhouding, de COP, die het grote verschil maakt ten opzichte van een verwarmingsketel.
2. De pomp is rendabel in een goed geïsoleerde woning, die op lage temperatuur verwarmd wordt (vloerverwarming of lagetemperatuurradiatoren, 35 tot 45 °C). In een slecht geïsoleerde woning met oude radiatoren op 70 °C werkt de pomp minder goed en vallen de energiekosten tegen.
3. Reken op € 8.000 tot € 18.000, inclusief installatie, met 6 % btw in 2026. In Wallonië kun je tot € 3.600 aan premies krijgen, maar de huidige regeling loopt af op 30 september 2026. In Brussel en Vlaanderen gelden andere regelingen.
Hoe werkt een lucht/water-warmtepomp?
Het principe draait om één idee: zelfs als het buiten koud is, zit er energie in de lucht. Een lucht/water-warmtepomp haalt die energie eruit en concentreert ze om het water in je installatie te verwarmen.
De cyclus is gebaseerd op vier elementen en een koelmiddel dat in een gesloten kringloop circuleert. De buitenunit zuigt de omgevingslucht aan. Die lucht verwarmt het koelmiddel, dat bij een heel lage temperatuur verdampt. Een elektrische compressor perst dat gas vervolgens samen, waardoor de temperatuur ineens omhoogschiet. Het hete gas geeft dan zijn warmte af aan het water van je verwarming, in een warmtewisselaar. Daarna wordt de druk op het koelmiddel teruggebracht, koelt het af en begint de cyclus opnieuw. Dat is precies hetzelfde principe als bij een koelkast, maar dan omgekeerd: in plaats van warmte uit een ruimte te halen en die naar buiten af te voeren, haalt de warmtepomp warmte van buiten naar binnen en voert die in huis af.
Er wordt alleen elektriciteit verbruikt om de compressor te laten draaien. Al de rest is gratis energie uit de lucht. Vandaar het rendement. Een gasverwarmingsketel verbrandt 1 kWh gas om ongeveer 1 kWh warmte te produceren. Een warmtepomp verbruikt 1 kWh elektriciteit en levert 3 tot 5 kWh warmte op. Die coëfficiënt is de COP, de prestatiecoëfficiënt.
| Het cijfer waar je op moet letten: de SCOP. De COP wordt gemeten onder laboratoriumomstandigheden. Eigenlijk is het voor je energiekosten vooral de SCOP die telt, het gemiddelde rendement over een heel verwarmingsseizoen, inclusief koude temperaturen. Voor het Belgische klimaat ligt een goede SCOP voor een lucht-waterwarmtepomp tussen 3,5 en 4,5. Boven de 4 is de installatie uitstekend. Vraag altijd naar de SCOP, niet alleen naar de COP. |
De warmtepomp produceert meestal water tussen 35 en 55 °C. Dat is waar het allemaal om draait: hoe lauwer het benodigde water, hoe hoger het rendement. Bij 35 °C (temperatuur van vloerverwarming) werkt de warmtepomp in een ideaal bereik. Bij 65 °C (oude gietijzeren radiatoren) moet de pomp harder werken, verbruikt ze veel en keldert de COP. De prestaties van een warmtepomp hangen niet alleen af van het apparaat zelf: ze hangen net zo goed af van wat er aan het einde van het circuit zit.
Lucht/water of lucht/lucht: dat is iets heel anders
Mensen halen die twee vaak door elkaar, terwijl ze aan verschillende behoeften voldoen. Het verschil is eigenlijk heel simpel: lucht/water verwarmt water, lucht/lucht verwarmt lucht.
Een lucht/water-warmtepomp stuurt de warmte naar het watercircuit van het huis: radiatoren, vloerverwarming en de boiler voor sanitair warm water. De pomp vervangt dus een complete verwarmingsketel. Ze is een volwaardig centraal verwarmingssysteem.
Een lucht/lucht-warmtepomp blaast warme lucht rechtstreeks in de ruimten, via binnenunits (de ‘splits’). De pomp lijkt op een airconditioner en zorgt in de zomer trouwens voor verkoeling. Maar ze produceert geen sanitair warm water en kan niet aangesloten worden op radiatoren. Je hebt een unit nodig in elke ruimte die je wil verwarmen.
Lucht/water | Lucht/lucht | |
| Warmteverspreiding | Water (radiatoren, vloerverwarming) | Ingeblazen lucht (wandunits) |
| Sanitair warm water | Ja | Nee (aparte boiler nodig) |
| Vervangt de verwarmingsketel | Ja | Nee |
| Koelt in de zomer | Ja, indien omkeerbaar | Ja (dat is het grote pluspunt) |
| Installatieprijs België 2026 | € 8.000 tot € 18.000 | € 3.000 tot € 12.000 |
| Premies Wallonië / Brussel | Ja | Nee |
| Premie Vlaanderen | Ja | Ja |
| Ideaal voor | Het hele huis verwarmen + SWW | Airconditioning, bijverwarming |
Wat in België vaak de doorslag geeft: de premies. In Wallonië en Brussel kom je alleen met een lucht/water-warmtepomp in aanmerking voor gewestelijke steunmaatregelen. Lucht/lucht wordt alleen in Vlaanderen gesubsidieerd. Als je van plan bent de centrale verwarming van je hele huis te vervangen, moet je voor lucht/water kiezen. Als je airconditioning wil in een woonkamer en in de winter wat extra verwarming wil, is lucht/lucht een goede keuze. In veel Belgische huizen wordt trouwens uiteindelijk gekozen voor een lucht/water-warmtepomp als basisverwarming en een lucht/lucht-warmtepomp in een leefruimte voor de zomer.
Al die overwegingen (welke generator voor welke woning, en welke verwarmingselementen aan het einde) passen in een breder denkkader dat we uitleggen in onze gids Warmtepomp, verwarmingsketel of vloerverwarming: wat is de beste keuze?. Het kan nuttig zijn om ook die gids te lezen, als je nog twijfelt tussen verschillende systemen.
Is deze oplossing geschikt voor mijn huis? De echte voorwaarden
Dat is de vraag die telt, en het eerlijke antwoord is: het hangt af van je woning, niet van de warmtepomp. Drie criteria zijn doorslaggevend.
Isolatie. Een goed geïsoleerd huis heeft weinig warmte nodig. De warmtepomp kan die bij een lage temperatuur en dus met een hoog rendement leveren. Omgekeerd heeft een huis met veel warmteverlies veel warmte en heel heet water nodig: de warmtepomp draait dan extra hard en het financiële voordeel verdwijnt. Als richtlijn geldt: een woning met EPB-klasse C of beter is een goede basis. In een lagere klasse moet je de situatie grondig bekijken, of zelfs eerst isoleren.
Verwarmingselementen. Vloerverwarming is de ideale partner: die werkt bij 30-35 °C, precies het bereik waarin de pomp het best presteert. Lagetemperatuurradiatoren (met een groot oppervlak, 45-55 °C) werken ook. Oude gietijzeren hogetemperatuurradiatoren zijn een ramp: je moet ze vervangen, anders kun je een warmtepomp alleen wel vergeten.
De plek buiten en de buurt. De buitenunit maakt geluid. Bij nieuwe modellen is dat beperkt, maar je hoort het wel. Als je dicht op je buren of in een drukke stad woont, moet je goed nadenken over de plek, zodat je de slaap van je buren niet verstoort. Rondom het apparaat moet ook voldoende lucht kunnen circuleren.
| Een twijfelgeval is een huis uit de jaren ’80 met gemiddelde isolatie en radiatoren die nog wel oké zijn, maar niet bij een lage temperatuur werken: het is niet helemaal geschikt, maar ook niet helemaal ongeschikt. Twee opties. Ofwel kies je voor een goed gedimensioneerde warmtepomp en vervang je geleidelijk de slechtst geplaatste radiatoren. Ofwel kies je voor een hybride systeem (warmtepomp + kleine gasverwarmingsketel als bijverwarming) dat alleen tijdens die paar dagen van strenge koude op gas overschakelt. Als je even langsgaat bij het EXPOcenter met je EPB en een foto van je radiatoren, kun je snel een beslissing nemen. |
Kan de warmtepomp de Belgische winter aan?
Voor die zeldzame koudepieken zijn er twee vangnetten. De meeste units hebben een extra elektrische weerstand die het af en toe overneemt. En sommige modellen zijn speciaal ontworpen voor de koude: de Zubadan-technologie van Mitsubishi Electric zorgt bijvoorbeeld voor een stabiel vermogen tot op zeer lage temperaturen, waardoor die een goede keuze is voor de meest kwetsbare regio's in Wallonië. Van de andere merken die Facq verkoopt, haalt de Altherma 3-reeks van Daikin COP-waarden tot 5,1. Die reeks blijft dan ook een referentie op de Belgische markt.
Hoeveel kost een warmtepomp en hoeveel levert ze op?
De prijs van een lucht/water-warmtepomp in België ligt in 2026 tussen de € 8.000 en € 18.000, inclusief installatie, met een verlaagd btw-tarief van 6 % dat nu voor alle woningen geldt. Het prijsverschil komt vooral door het vermogen en de keuze tussen alleen verwarming of verwarming met productie van sanitair warm water.
Configuratie | Richtprijs (incl. btw, geïnstalleerd) |
| Lucht/water, alleen verwarming, kleine geïsoleerde woning | € 8.000 tot € 11.000 |
| Lucht/water, verwarming + sanitair warm water | € 11.000 tot € 15.000 |
| Lucht/water, hoog vermogen of complexe werken | € 15.000 tot € 18.000 |
| Hybride (WP + gasverwarmingsketel als bijverwarming) | € 8.000 tot € 13.000 |
Je verdient dat terug via je energierekening. Waar een verwarmingsketel 1 kWh verbruikt voor 1 kWh warmte, verbruikt een lucht/water-warmtepomp met SCOP 4 slechts een kwart daarvan. Afhankelijk van de installatie en de woning worden de verwarmingskosten teruggebracht tot een derde of een vierde. Hoelang het duurt voordat je de investering terugverdiend hebt, hangt af van de elektriciteitsprijs, het gas dat je vervangt en de premies die je krijgt. Meestal gaat het echter om jaren, niet om decennia, mits de woning geschikt is.
Premies in België in 2026: de Waalse regeling loopt af
De steunmaatregelen veranderen snel en verschillen per gewest. Drie dingen die je moet weten voordat je de stap zet.
In Wallonië loopt de tijdelijke steunregeling, die sinds februari 2025 van kracht is, tot 30 september 2026. Voor een lucht/water-warmtepomp heb je recht op een basispremie van € 600 (verwarming of gecombineerd). Die wordt verhoogd op basis van je inkomenscategorie, met een maximum van € 3.600. Om de aanvraag in te dienen, is een woningaudit verplicht. Vanaf 1 oktober 2026 maakt dat systeem plaats voor een regeling met renteloze leningen (het versterkte Rénopack) en verdwijnen de directe premies zoals die nu bestaan. Als je in aanmerking komt, kun je de audit nu al aanvragen.
In Brussel ondersteunen de Renolution-premies lucht/water- en aardwarmtesystemen. De planning en bedragen voor 2026 moet je echter op het moment van je project nog even controleren, aangezien de regeling al een paar keer opgeschort is.
In Vlaanderen subsidieert de Mijn VerbouwPremie lucht/water-systemen. Het is het enige van de drie gewesten dat ook lucht/lucht-systemen subsidieert.
| Belgisch referentiepunt: de installatie moet door een gecertificeerde vakman (RESCert in Wallonië) uitgevoerd worden, om aanspraak te kunnen maken op de premies. De bedragen variëren afhankelijk van het gezinsinkomen. Een Facq-adviseur kan tijdens een afspraak in het EXPOcenter je situatie en de juiste timing met je doornemen, vooral met de Waalse deadline van september 2026 in het achterhoofd. |
Veelgestelde vragen
V1. Wat is het concrete verschil tussen lucht/lucht en lucht/water?
Lucht/water verwarmt het water in je centrale circuit en voorziet radiatoren, vloerverwarming en de warmwaterboiler van warmte: het vervangt een verwarmingsketel. Lucht/lucht blaast warme lucht in de ruimten via wandunits, zorgt in de zomer voor airconditioning, maar produceert geen sanitair warm water en kan niet aangesloten worden op radiatoren. Om een heel huis te verwarmen, moet je voor lucht/water kiezen. Om één of twee ruimten te koelen en te verwarmen, moet je voor lucht/lucht kiezen. In Wallonië en Brussel kom je alleen met een lucht/water-warmtepomp in aanmerking voor premies.V2. Heb je per se vloerverwarming nodig voor een warmtepomp?
Nee, maar je hebt wel lagetemperatuurverwarmingselementen nodig. Vloerverwarming is ideaal (30-35 °C). Lagetemperatuurradiatoren zijn ook geschikt (45-55 °C). Wat niet werkt, zijn die oude hogetemperatuurradiatoren: de pomp zou dan water van 70 °C moeten produceren, waardoor het rendement keldert en de kosten omhoogschieten. Voor een renovatie waarbij vloerverwarming niet mogelijk is, is vervanging door lagetemperatuurradiatoren de oplossing.V3. Kan een lucht/water-warmtepomp in de zomer ook koelen?
Ja, als de pomp omkeerbaar is. In de koelstand stuurt ze koel water naar de vloerverwarming (lichte koeling, 2 tot 4 °C lager) of naar ventilatorconvectoren (sterker effect). Koeling via de vloer is geruisloos en tochtvrij, maar minder krachtig dan echte airconditioning. Voor krachtigere koeling is lucht/lucht nog steeds effectiever.V4. Hoeveel ga ik echt besparen?
Een goed gedimensioneerd lucht/water-systeem in een geschikte woning brengt de verwarmingskosten terug tot een derde of een vierde van die van een klassieke verwarmingsketel. Het levert namelijk 3 tot 4 kWh warmte per kWh elektriciteit. Hoeveel je daadwerkelijk bespaart, hangt af van de elektriciteitsprijs, de energiebron die je vervangt en de kwaliteit van de installatie. De SCOP is de beste indicator: streef naar een waarde tussen 3,5 en 4,5 voor het Belgische klimaat.V5. Is mijn oude, niet-geïsoleerde huis geschikt voor een warmtepomp?
In de huidige staat niet echt. Een slecht geïsoleerd huis heeft veel warmte en heel heet water nodig, twee factoren die het rendement verlagen. Je hebt twee opties: eerst isoleren (dak, muren, ramen) en daarna de warmtepomp installeren - dat is de logische volgorde - of voor een hybride systeem kiezen dat een warmtepomp combineert met een gasverwarmingsketel als bijverwarming, voor de overgangsfase. Een diagnose van je verwarmingselementen en je EPB laat zien hoe je ervoor staat.V6. Maakt een warmtepomp veel lawaai voor mijn buren?
De buitenunit produceert een matig geluid, vergelijkbaar met een iets luidere koelkast op een paar meter afstand. De nieuwere modellen zijn aanzienlijk verbeterd. Als je dicht op je buren of in de stad woont, is de plaats van de pomp belangrijk: installeer ze niet onder een slaapkamerraam aan de kant van de buren en zorg voor voldoende luchtcirculatie rondom. Een doordachte plaatsing lost het probleem in de meeste gevallen op.