Keukenkraan en spoelbak: hoe zorg je voor de juiste combinatie?

Waarom zou je de kraan en de spoelbak als set kiezen?

Bij de meeste keukenprojecten wordt de spoelbak al vroeg gekozen, samen met het werkblad. De kraan komt daarna en wordt vaak gekozen vanwege de look. Maar die twee vormen samen één werkplek. Een heel hoge uitloop boven een ondiepe bak spettert elke keer dat je de kraan openzet. Als de uitloop te kort is, wordt het water naar de achterrand van de bak geleid. Een hendel die naar achteren draait, kan niet meer worden geopend als de kraan strak tegen de achterwand zit.

Dat zie je allemaal niet als je naar slechts één productfiche kijkt. Je moet twee fiches met elkaar vergelijken, die van de spoelbak en die van de kraan, en naar drie of vier cijfers op zoek gaan. Als je nog niet weet welk type mengkraan je wil (hoge uitloop, muurmengkraan, tweegreepsmengkraan, sproeier), begin dan met onze gids Welke eengreepsmengkraan moet je kiezen voor de keuken?. We gaan er hier vanuit dat je al een idee hebt van de stijl, en dan gaan we na hoe we die stijl precies op jouw spoelbak kunnen toepassen.

Hoogte van de uitloop en diepte van de bak: de eerste afstemming

Deze afstelling bepaalt of je spoelbak spatten veroorzaakt. Het water valt vanuit de uitloop op de bodem van de bak. Hoe langer die val duurt, hoe harder de straal terugkaatst, vooral op een bord of een lepel die op de bodem ligt.

Op de technische fiche van een kraan moet je op de hoogte onder de uitloop letten: de afstand tussen het montageoppervlak en de wateruitloop. Die varieert van zo’n tien centimeter bij een lage uitloop tot meer dan 25 cm bij een zwanenhals. Hansgrohe laat dat zelfs in de naam van zijn modellen zien: de Talis M54 210 heeft ongeveer 210 mm ruimte onder de uitloop, de Focus M41 280 ongeveer 280 mm.

Dit zijn richtlijnen voor gebruik, geen norm. Met een goede straalregelaar, die lucht door het water mengt, kun je iets hoger gaan zonder spatten te veroorzaken. En als je vaak grote pannen vult, is een hoge uitloop handiger, zelfs als je daarvoor een diepere bak moet kiezen.

Een speciaal geval: de spoelbak onder een raam. Hier is de totale hoogte van de kraan net zo belangrijk als de hoogte onder de uitloop. Meet de afstand tussen het werkblad en de onderkant van het raam, en hou daarbij rekening met de greep. Met een kraan van 40 cm onder een vensterkozijn op 35 cm hoogte kun je dat raam niet meer openen.

Het bereik van de uitloop: waar valt het water?

Een tweede cijfer dat vaak over het hoofd wordt gezien: het bereik, oftewel de horizontale afstand tussen de as van de kraan en de wateruitloop. Bij een keukenkraan is dat bereik meestal zo’n 20 cm, bij zwanenhalskranen iets meer.

De straal moet ongeveer in het midden van de bak vallen, iets vóór de afvoer. Als het bereik te kort is, stroomt het water tegen de achterwand en stoot je je handen tegen de kraan als je ze afspoelt. Als het bereik te lang is, valt de straal vlak bij de voorrand en komt het water op je trui terecht.

Om dat te controleren, meet je op het blad van de spoelbak de afstand tussen het midden van het kraangat en het midden van de bak. Bij een ingebouwde spoelbak met kraanvlak zit het gat achter de bak, en die afstand komt meestal overeen met het bereik van een standaardmengkraan. Bij een onderbouwspoelbak maak je zelf het gat in het werkblad: je hebt dus zelf de touwtjes in handen, zolang je maar genoeg ruimte overlaat voor de hendel (zie hieronder).

Kleuren en afwerkingen op elkaar afstemmen

Zodra de afmetingen zijn goedgekeurd, gaat het alleen nog om de look. Er is geen vaste regel, maar sommige combinaties zijn beter bestand tegen veroudering dan andere.

Bij een roestvrijstalen spoelbak past een kraan van geborsteld roestvrij staal prima. Glanzend chroom werkt ook, maar naast satijnglanzend roestvrij staal zie je wel het verschil in reflectie. Een matzwarte Fragranit-spoelbak past goed bij een matzwarte kraan voor een eendelig effect, of bij roestvrij staal voor een zachter contrast dat minder onderhoud vergt. De spoelbak in witte keramiek past eigenlijk bij bijna alles: chroom voor een klassieke keuken, mat zwart voor een moderne keuken, messing of een goudkleurige afwerking voor een landelijke of retrolook.

Niet alle afwerkingen zijn even onderhoudsvriendelijk, zeker niet met ons harde water. In ons artikel Chroom, roestvrij staal of mat zwart voor een keukenkraan hebben we de drie meest voorkomende opties met elkaar vergeleken. Een tip die we vaak geven: voordat je voor een donkere kraan bij een donkere spoelbak kiest, bekijk je ze allebei best even naast elkaar in een EXPOcenter, onder licht dat lijkt op dat in je keuken. Twee matzwarte tinten van verschillende merken zijn bijna nooit precies hetzelfde zwart.

Alleen de kraan vervangen, of alleen de spoelbak?

Bij veel projecten wordt niet de hele keuken vernieuwd. De spoelbak blijft en de lekkende kraan wordt vervangen, of andersom. De afstemming gebeurt dan op basis van wat er al is.

Als je de spoelbak houdt, begin dan met de gaten te tellen. De oude tweegreepsmengkranen hadden vaak twee of drie gaten. Een moderne eengreepsmengkraan gebruikt er maar één: de andere worden verborgen achter een rozet of een afdekplaat, die speciaal daarvoor worden verkocht. Let ook eens op de dikte van de spoelbak. Een oude spoelbak van dun roestvrij staal kan doorbuigen onder het gewicht van een eengreepsmengkraan met hoge uitloop of sproeier, die je de hele dag door gebruikt. De meeste fabrikanten leveren een verstevigingsplaat mee, of bieden er een aan, die je onder de spoelbak kunt schuiven: vraag er meteen om bij de aankoop. Meet ten slotte de diepte van de bak voordat je helemaal verliefd wordt op een zwanenhals die je op een foto hebt gezien.

Als je de kraan houdt, is het precies andersom. Noteer de hoogte onder de uitloop en het bereik, en zoek een spoelbak met een bak die daarbij past. Dit geval doet zich vaak voor als de kraan nieuw en van goede kwaliteit is, of als het om een kokendwaterkraan gaat die op een reservoir is aangesloten. Bij een onderbouwspoelbak wordt de kraan van de spoelbak naar het werkblad verplaatst: misschien moet je een gat in het werkblad boren en controleren of de bevestigingsstang lang genoeg is.

Hou er in beide gevallen rekening mee dat de toevoerslangen en de afsluitkranen onder de spoelbak soms wel twintig jaar oud zijn. Als je een onderdeel vervangt, is dat een goed moment om die slangen en kranen ook te vervangen, voor een paar euro.

Drie combinaties die goed werken, met echte voorbeelden

Om dat allemaal wat concreter te maken, nemen we drie veelvoorkomende combinaties, samengesteld met producten die je bij FACQ kunt vinden. De prijzen zijn de tarieven incl. btw die te vinden zijn op facq.be, exclusief montage.

De eerste combinatie is de gezinsvriendelijke en zorgeloze combinatie: een roestvrijstalen ingebouwde spoelbak van Franke met afdruiprek, en een eengreepsmengkraan met hoge uitloop, zoals de GROHE Eurosmart met waterbesparende uittrekbare sproeier (€ 284,73) of de GROHE Minta met uittrekbare sproeier (vanaf € 398,13). Roestvrij staal kan alles aan, boren is makkelijk en de sproeier compenseert een bak die soms wat krap is.

De tweede combinatie speelt met kleur: een Fragranit-spoelbak uit de Basis-reeks van Franke (vanaf € 568,70), in grafiet of wit, met een eengreepsmengkraan van hetzelfde merk, zoals de Franke Eos Neo (vanaf € 502,15). Als je beide bij dezelfde fabrikant koopt, is het makkelijker om de gaten en de kleuren op elkaar af te stemmen.

De derde combinatie gaat voor het materiaal: een spoelbak in keramiek van Villeroy & Boch, bijvoorbeeld een ingebouwde Subway-spoelbak (vanaf € 1.772,65), met een Hansgrohe Talis M54 210 met sBox (vanaf € 574,63). De diepe bak is geschikt voor de hoge uitloop, en de sBox biedt ruimte voor de slang van de sproeier onder de spoelbak.

Voor wie een complete set wil, biedt Franke de Mythos Masterpiece-lijn aan. Die bestaat uit een spoelbak en een kraan (Mythos Masterpiece-eengreepsmengkraan, vanaf € 1.203,95), die speciaal zijn ontworpen om bij elkaar te passen.