Hoe zorg je voor de juiste verlichting in je badkamer?
De essentie
Het AREI is op 1 maart 2025 veranderd: voor installaties in de badkamer heb je nu alleen nog zones 0, 1 en 2. De oude zone 3 is verdwenen, terwijl de oude zone 1bis nu opgenomen is in zone 1.
Minimale beschermingsgraden: IP67 in zone 0 (in het bad/de douche), IP65 in zone 1 (daarboven), IP44 in zone 2 (rondom). Buiten de zones blijft IP44 aanbevolen vanwege de condensatie.
Alle verlichtingscircuits moeten voortaan beveiligd worden met een aardlekschakelaar van 30 mA van type A, zowel bij nieuwbouw als bij renovatie.
Ga rond de spiegel voor 4000 K met een CRI ≥ 90 voor een natuurgetrouwe gelaatskleur. Gebruik 2.700-3.000 K voor sfeerlicht, op een apart circuit.
Drie bronnen zijn beter dan één plafondlamp: werkverlichting, sfeerverlichting, accentverlichting.
De AREI-zones: wat er op 1 maart 2025 veranderd is
Als een elektricien het over ‘zone 3’ heeft, werkt hij met de oude versie van het reglement. Sinds 1 maart 2025 zijn de zones in de badkamer opnieuw gedefinieerd door een koninklijk besluit dat in het Staatsblad gepubliceerd is. Vroeger waren er vijf zones (0, 1, 1bis, 2 en 3). Tegenwoordig zijn er in een badkamer met bad nog maar drie over: 0, 1 en 2. In een doucheruimte zijn dat er twee: 0 en 1. De vroegere zone 1bis, die de ruimte onder het bad of de douchebak aanduidde, maakt nu deel uit van zone 1. En zone 3 is verdwenen, vervangen door het begrip ‘ruimte’, een perimeter van 4 meter gemeten vanaf de vaste watertoevoer.
Die hervorming is meer dan alleen een aanpassing van het reglement. Ze verandert de beschermingsgraden die je voor je armaturen moet gebruiken, en maakt de aanbevelingen uit de verlichtingsgidsen die vóór 2025 uitgegeven zijn, achterhaald.
Dit zijn de zones zoals ze sinds maart 2025 in België gelden, met de minimale beschermingsgraad en de toegestane spanning voor elke zone.
Zone | Locatie | Minimale IP-beschermings-graad | Spanning | Wat je er plaatst |
| Zone 0 | Binnenkant van het bad of de douchebak | IP67 (onderdompeling) | SELV 12 V max. | Waterdichte spot ingebouwd in de douchebak, zelden |
| Zone 1 | Boven zone 0, tot 2,25 m, en de ruimte onder het bad | IP65 (waterstralen) | SELV 12/24 V, of 230 V met beveiliging | Inbouwspot aan het plafond boven de douche |
| Zone 2 | 60 cm rond zone 1 | IP44 (spatten) | Klasse II toegestaan | Spiegelwandlamp, spot aan de zijkant |
| Buiten de zones | De rest van de ruimte | IP44 aanbevolen (IP21 toegestaan) | 230 V standaard | Plafondlamp, sfeerstrip |
Wat is de IP-beschermingsgraad bij badkamerverlichting?
De IP-code bestaat uit twee cijfers. Het eerste cijfer (van 0 tot 6) geeft de bescherming tegen vaste deeltjes aan, inclusief stof. Het tweede cijfer (van 0 tot 9) geeft de bescherming tegen water aan. Voor een badkamer is dat tweede cijfer het belangrijkst, omdat het risico vooral van vocht en waterspatten komt.
Een paar concrete voorbeelden. IP44 is bestand tegen waterspatten uit alle richtingen, wat genoeg is voor een wandlamp bij de wastafel. IP65 biedt bovendien volledige stofdichtheid en is bestand tegen directe waterstralen, waardoor die beschermingsgraad verplicht is boven een douche. IP67 is bestand tegen tijdelijke onderdompeling, het niveau dat alleen gebruikt wordt voor de zeer zeldzame armaturen die in de douchebak zelf geplaatst worden.
Warm of koud licht? De kwestie van de kelvin
Voor de badkamer speelt het licht bij de spiegel de hoofdrol. En daarvoor komt een waarde van 4.000 K als winnaar naar voren. Dat is het licht dat ‘niet liegt’: het geeft je gelaatskleur, je fond de teint en je baardcontouren weer zoals ze er buiten, in het daglicht, uitzien. Het nadeel van 3.000 K rond de spiegel is dat het je gelaatskleur er vals gebruind uit laat zien. Op basis daarvan breng je je make-up aan, en buiten ziet je er dan te zwaar opgemaakt uit. Bij het scheren laat de 4.000 K duidelijk zien waar het mesje geweest is en waar niet.
De rest van de ruimte is voor iets anders bedoeld. Een avondbad vraagt om warm licht, 2.700 tot 3.000 K, dat je ontspant en klaarmaakt om te gaan slapen. Daarom is het interessant om de circuits te scheiden: een heldere en nauwkeurige waarde van 4.000 K bij de spiegel, een zachte waarde van 3.000 K voor de sfeer, elk met een eigen schakelaar. Veel mensen schakelen vanzelf over van het ene naar het andere, afhankelijk van het moment van de dag.
Temperatuur | Lichtkleur | Gebruik in de badkamer |
| 2.700-3.000 K | Warmwit, goudkleurig | Sfeer, avondbad, accentlicht |
| 3.500-4.000 K | Neutraal wit | Spiegel, scheren, make-up aanbrengen (met CRI ≥ 90) |
| 5.000 K en hoger | Koudwit, blauwachtig | Te vermijden: hard en niet erg aangenaam in de badkamer |
Gelaagde verlichting: de methode die alles verandert
Het principe kun je in één zin samenvatten: één bron zorgt voor harde schaduwen, drie bronnen laten die verdwijnen. Dat noemen we gelaagde verlichting, en het is het meest opvallende verschil tussen een hotelbadkamer en een gewone badkamer.
Eerste laag: werklicht. Dat verlicht je gezicht bij de spiegel, zonder slagschaduw. De juiste manier is niet één spot aan het plafond boven de spiegel - die laat je ogen dieper lijken - maar twee bronnen aan de zijkanten, aan weerszijden van je gezicht, of een lichtstrip die rond de spiegel loopt. Dat is precies hetzelfde principe als in theaterkleedkamers. In veel ledspiegels zit die randverlichting tegenwoordig al ingebouwd, soms met een instelbare kleurtemperatuur van warm naar neutraal.
Tweede laag: sfeerlicht. Zachter, op een apart circuit, het liefst dimbaar. Een plafondlamp die diffuus licht geeft, een ledstrip in een kroonlijst of onder een zwevend meubel. Dit licht zet ’s avonds de toon en voorkomt dat je ruimte eruitziet als een operatieafdeling.
Derde laag: accentlicht. Dit licht is optioneel, maar geeft de ruimte pas echt karakter. Een ledstrip in een nisdouche, een op een stenen muur gerichte spot, achtergrondverlichting achter de spiegel. Op 10% van de installatie verandert accentlicht de manier waarop je de hele ruimte ervaart.
De logica van de drie lagen sluit naadloos aan bij hoe je een geslaagd badkamerproject opbouwt. Verlichting is geen lastminute-toevoeging: ze maakt deel uit van de stijl- en indelingskeuzes die je van bij het begin maakt, zoals we uitleggen in de gids Welke badkamer past bij mijn stijl en ruimte?. Een inloopdouche, een zwevend meubel en een kleurenpalet komen pas echt tot hun recht als het licht ze goed laat uitkomen, en slechte verlichting kan een mooie indeling helemaal verpesten.
Ledverlichting, dimmer en domotica
De dimmer verdient wat extra aandacht, want die kan voor onverwachte problemen zorgen. Niet alle ledverlichting is dimbaar. Op de fiche moet ‘dimbaar’ staan, en je hebt een voor ledverlichting geschikte dimmer nodig, geen oud model dat voor halogeenlampen ontworpen is. Een verkeerde combinatie zorgt voor flikkering, storende geluiden of een veel te klein regelbereik. In de badkamer is een dimmer echt handig voor het sfeerverlichtingscircuit: vol licht ’s ochtends, gedimd licht voor een bad ’s avonds.
Wat domotica betreft, moet je een onderscheid maken tussen wat echt nuttig is en wat gewoon een gadget is. Een spiegel met regelbare temperatuur, die ’s ochtends functioneel neutraal en ’s avonds ontspannend warm is, maakt echt een verschil in je dagelijks leven. Een aanwezigheidsdetector op het sfeerlicht zorgt ervoor dat je midden in de nacht niet naar de schakelaar hoeft te zoeken. Daarnaast zijn programmeerbare scenario’s en spraakbesturing extra comfortopties. Vuistregel: domotica zijn de moeite waard als ze een concrete handeling vereenvoudigen, niet als ze een schakelaar die prima werkt nog ingewikkelder maken.
Bij FACQ maken verlichting en verlichte spiegels net zo goed deel uit van het badkameraanbod als kranen en meubels. De aanwezige merken - Geberit voor spiegels en technische meubels, Villeroy & Boch, Duravit - bieden ledspiegels met randverlichting en, bij sommige, een regelbare kleurtemperatuur en een anticondensfunctie aan. Het voordeel van die producten in het EXPOcenter te bekijken, is dat je de lichtkleur in het echt kunt beoordelen: een CRI op een fiche zegt niets zolang je je eigen gelaatskleur niet in de spiegel gezien hebt.
Veelgestelde vragen
Welke IP-beschermingsgraad voor een spot boven de douche in België?
Boven de douche zit je in zone 1 volgens het AREI dat sinds maart 2025 van kracht is. De minimale beschermingsgraad is daar IP65, wat beschermt tegen directe waterstralen. Dat is ook de zone waar de spanning beperkt is: ofwel zeer lage veiligheidsspanning (12 of 24 V), ofwel 230 V met de juiste beveiliging. Bij twijfel kies je beter voor IP65 dan voor IP44. De meerprijs is minimaal en je komt zonder problemen door de keuring.Heb ik een erkende elektricien nodig voor de verlichting in de badkamer?
Voor de aansluiting wel. De naleving van de zones, de beveiliging met een aardlekschakelaar van 30 mA van type A en de potentiaalvereffening van de metalen massa’s horen bij een installatie die voldoet aan het AREI, wat gecontroleerd wordt tijdens een verplichte keuring vóór de verkoop of de inschakeling van de stroom. Je kunt je armaturen zelf uitkiezen, maar de installatie en aansluiting ervan in een badkamer kun je niet zomaar op goed geluk doen.3.000 K of 4.000 K voor de spiegel?
4.000 K. Dat is de temperatuur die je gelaatskleur laat zien zoals ze er bij daglicht uitziet, wat belangrijk is om make-up aan te brengen en je te scheren. 3.000 K laat je gelaatskleur er vals gebruind uitzien, waardoor je make-up verkeerd gaat aanbrengen. Gebruik 3.000 K alleen voor sfeerlicht, op een apart circuit, en zorg voor een CRI van minstens 90 bij de bron van de spiegel voor een natuurgetrouwe weergave.Mag ik een ledstrip in een douche plaatsen?
Ja, op voorwaarde dat je de beschermingsgraad van de zone respecteert. In een nisdouche zit je in zone 1: je hebt een strip met een beschermingsgraad van minimaal IP65 nodig, waaraan zeer lage spanning toegevoerd wordt, met een transformator die buiten de zones geplaatst is. Dit is een van de visueel meest effectieve accenten, maar het is ook een plek waar een slordige installatie waterinsijpeling tot gevolg heeft. Laat het over aan een vakman.Is IP44 voldoende buiten de douchezone?
Het AREI staat IP21 buiten de zones toe, maar IP44 blijft in België de juiste keuze. Het condensatiewater van warme douches, in ruimten die vaak slecht geventileerd zijn, sijpelt na verloop van tijd binnen in slecht beschermde armaturen. Voor een paar euro extra verlengt IP44 de levensduur van je verlichting aanzienlijk, zelfs vlak bij de deur of boven een meubel dat zich ver van het water bevindt.